Zon? Fratsen!

mei 11th, 2012

Niet ieder land is zo zonnig (…) . Er bestaan nog gebieden waar in stilte en berusting grote ontberingen geleden worden. Neem nu bijvoorbeeld het land Drasgloom, gelegen temidden van de uitgestrekte Oempf-Moerassen. Daar sleept een vreugdeloze bevolking een kommervol bestaan voort, temidden van rietpollen en waterfauna. De zon schijnt er nooit, want sinds onheuglijke tijden hangen daar nevels en moerasgassen over de soppige bodem.
De enige verpozing die de bewoners zich gunnen, bestaat uit het samengroepen na de arbeid; wanneer een grauwe schemer het ondergaan van de zon verraadt.*

Het eindeloze wolkendek dat ons land al teistert sinds het najaar van 2011, heeft ervoor gezorgd dat het waarnemen tot een absoluut minimum beperkt is geweest, ondanks een actieve zon en de verschijning van vele planeten. De Red Light Group heeft nota bene de hele winter lang geen enkele waarneemactie kunnen opzetten. Slechts tijdens een spaarzame opklaring konden sommigen van ons nog  wat optiek in eigen tuin plaatsen om tussen de wolken door nog een deep-sky plaatje, een planeet of een zonnetje te schieten – onder tijdsdruk – voor  het wolkendek weer toe trok.

Met name de zon heeft hieronder geleden. Hieronder een drietal H-alfaplaatjes gedurende de afgelopen weken tussen de wolken door geschoten. Zie onder het artikel voor de bijschriften. Op onze huisster vindt de ene uitbarsting na de andere plaats, maar ons is slechts af en toe een glimp vergund…

 

“O, vervolgde heer Ollie verward. Hij trad naar buiten en  wierp een blik op het kille landschap, waar vuilgele nevels de morgenstond aankondigden.
“Slecht weer”, mompelde hij huiverend. “Gevaarlijk voor mijn gestel, echt griepweer. Maar misschien, dat de zon straks…”
“Zo is het hier altijd”, zei Tom Poes. “En de zon schijnt hier nooit, is het wel, meneer Garg?”
“Zon?”, gromde de heer Garg, “Fratsen!”*

Pieter

* Citaten uit Marten Toonder, De Nozellarven, 1959.

3x De zon in Ha-licht.

Foto’s Pieter Welters

Optiek: TeleVue TV-76 f/6.4 refractor met Solarscope SF-70 H-a filter + 2” 20mm blockingfilter in primair brandpunt. Monochrome-opnamen met TheImagingSource DMK 41AU02.AS camera.

  1. 2×400 opnamen, in Registax 6 gestapeld, 21-04-2012; 14:32 UT, te Deventer.
  2. Met Cemax 2x barlow. 400 opnamen, in Registax 6 gestapeld, 21-04-2012; 14:17 UT, te Deventer.
  3.  Met Coronado Cemax 2x barlow. 400 opnamen, in Registax 6 gestapeld, 08-04-2012; 09:04 UT, te Deventer.

Tausch und Trödelwetter

mei 9th, 2012

Op zaterdag 5 mei was het weer ATT-dag. ATT staat voor Astro Tausch und Trödel , als vanouds georganiseerd door de Sternwarte Essen e.V. Het is de grootste beurs in het universum en omstreken. Hier kon je je hart ophalen aan de de nieuwste telescopen en bijbehorende accessoires en ook het eigen instrumentarium weer op hedendaags peil brengen, zij het met bijbehorend financieel offer.

Natuurlijk was de Rotlichtgruppe ook weer van de partij. Na een traditionele start bij Koffie-Gerrit te H. reden we gedrieën  in onze umweltgestickerde bolide door de slagregens naar Essen. Nog net op tijd om in de regen in de rij wachtenden aan te sluiten voor de ingang. Eenmaal binnen liepen we algauw de Zuiderbuur onder de RLG-ers tegen het lijf.


Naast de peperdure nieuwigheden was er alom bijzonder voordelig  tweedehands instumentarium in de aanbieding. Op zoek naar een preiswerte tweedehands 7×50 verrekijker heb ik door zoveel rammelende en scheve prisma’s gekeken dat het een hele tijd duurde voordat mijn ogen weer een beetje recht stonden.  Toen dat het geval was zag ik een sterrenwachtkraam waar een Coronado 60/bf15 werd aangeboden voor slechts 1495 euro, met een blockingfilter dat maarliefst 100% dichtgeroest was. Ik heb vele verroeste Coronado-blockingfilters gezien, maar dit sloeg alles; je zult de gelukkige koper maar zijn…

De terugreis ging zoals de heenreis: door de regen.  Rijk zijn ze echter  niet geworden van ons, de schrijver dezes kwam thuis met enkel een paar adapterringetjes voor een paar tientjes. Immers: op de ATT geldt de Wet van Kistemaker: Het uitgegeven bedrag gedeeld door tien is het aantal weken bewolking dat volgt. Een week bewolking zit er ondertussen alweer op.

Pieter

Bodestelsels M81 en buurman M82

april 26th, 2012

 

Wiki: Het Bodestelsel ofwel M81 (Messier 81 / NGC 3031) is een spiraalvormig sterrenstelsel in het sterrenbeeld Grote Beer (Ursa Major) en is het helderste lid van de M81-groep. M81 heeft een absolute magnitude van -20,8 en bevindt zich op een afstand van 12 miljoen lichtjaar. Met het nabije stelsel M82 vormt het een makkelijke prooi voor kleine telescopen.

M81 werd in 1774 ontdekt door Johann Elert Bode die het beschreef als een “nevelachtige vlek”. In 1993 werd in M81 een supernova waargenomen die een maximale helderheid van magnitude 10,5 bereikte

M82 (Messier 82 / NGC 3034) is een Onregelmatig sterrenstelsel in het sterrenbeeld Grote Beer in de M81-groep. Het is een zg. Starburst stelsel, een sterrenstelsel waar de mate van sterformatie een tienvoudige is van dat in een “normaal” sterrenstelsel. De oorzaak hiervan is een dichte nadering van M82 tot het naburige stelsel M81, zo’n 100 miljoen jaar geleden (De kernen van de 2 liggen momenteel slechts 150 000 lichtjaar van elkaar af).

M82 werd door Johann Elert Bode ontdekt op dezelfde dag dat hij M81 ontdekte.

Opname details: Skywatcher 10″ f/4 fotonewton, Atik 383L+, Baader LRGB filters, Celestron CGE en Baader MPCC.
180s subs 120min totaal. Dark en bias frames, geen flats (de flatfield generator komt 5 mei)
Loc. Hengelo, 16 April 2012

(c) Paul Colenbrander 2012

Venus in UV

maart 30th, 2012

Met toegift

In de eerste helft van 2012 is Venus aan de avondhemel te zien. De meeste amateurastronomen halen hun schouders op. Het is immers maar een saaie planeet…Dus niet! Onze zusterplaneet heeft wel degelijk onstuimige wolkenmassa’s, echter: ze zijn voor ons niet te zien. Maar daar is wat aan te doen…

Vanaf aarde is slechts een witte wolkenlaag op een hoogte van ca. 65 km boven het venusoppervlak zichtbaar. Daarboven echter strekt zich tot op 76 km hoogte een doorzichtige laag uit die meer Ultraviolet licht terugkaatst dan de dichte wolkenlaag eronder. Deze wolkenlaag is onstuimig en vertoont veel structuur. Deze wolkenstructuren kunnen echter alleen in UV-licht worden gefotografeerd (ca. 300 tot 400 nm).

Hoewel Venus zeer traag om haar as draait, staat de Venusatmosfeer bepaald niet stil! De rotatie van Venus is in tegenstelling tot de andere planeten retrograad (teruglopend). Dit betekent dat Venus gezien vanaf de noordpool met de klok mee roteert, dus westwaarts.

Opnamen vanuit de tuin, alle rond zonsondergang of in avondschemering. Camera: DMK 21AU618.AS 640×480 monochrome camera. Filter: Astrodon UVenus-filter, barlow met Melles Griot Fused-Silica Lens f=-100.0 mm met UV-transparante coating. Telescoop: Takahashi Mewlon. Hoe ik tot deze set gekomen ben is te lezen in “Een godin in doorkijkjurk”, zie de 1e link onder dit artikel.

Zonnestraling  drijft de bovenste equatoriale wolkenlagen aan met een snelheid van ongeveer 360 km/u, altijd in de richting van de rotatie van Venus, in slechts vier dagen rondom de hele planeet. De bovenste atmosfeer draait dus 60 keer zo snel als Venus zelf… Op de foto’s draaien de venerische wolkenlagen van rechts naar links.  Tussen de opnamen zitten telkens 2 dagen. Dus op de foto’s is er telkens een ander halfrond te zien.

Seeing

Het valt me op dat de seeing vrij goed is in UV-licht, hoewel de meeste literatuur het tegenovergestelde beweert. In zichtbaar licht en zelfs in IR danst en bibbert de planeet als een bezetene op het beeldscherm. In UV, zelfs bij belichtingstijden van rond de 1/15 sec. is de planeet vrij rustig en scherp.

Gunstig is ook het tijdstip: overdag, tegen zonsondergang. De zonnewarmte die luchttrillingen veroorzaakt is dan afgenomen en de turbulente luchtlagen komen tot rust. Merkwaardig genoeg wordt  na het vallen der duisternis de seeing meestal snel weer slechter!

Wetenschap

Venus vastleggen is interessant, omdat amateurs die UV-opnamen maken van onze zusterplaneet, daadwerkelijk een bijdrage aan de wetenschap kunnen leveren. Zij kunnen namelijk meedoen aan het Venus Amateur Observing Project van de ESA.

Venus in UV van dichtbij (Venus Express, ESA)

Ofschoon de Europese sonde Venus Express heel dicht bij de planeet komt en zeer gedetailleerde opnamen maakt, kunnen beelden die vanaf aarde worden vastgelegd zeer waardevol zijn. Immers, de Venus Express kan niet de hele planeet voortdurend in het oog houden. Delen die buiten het bereik van de Venus Express liggen kunnen worden “ingevuld” met aardse waarnemingen.

Pieter

Links

Toegift

Mars, wat doet-ie hier?

Omdat ik niet wist bij welk artikel deze foto te plaatsen, maar omdat onze andere buurplaneet er ook nog bij stond, dan maar hier geplaatst: Mars in gewoon zichtbaar licht op 28 maart 2012, 20:09 UT, RRGB-opname door Mewlon 210 met 3x Barlow en DMK 21AU618.AS 640×480 monochrome camera. Rechtsboven de kleine noordpoolkap, links het grote donkere Syrtis Major en aan de linkerrand het Hellas-bekken gehuld in nevelen.